Rewards Hub 
Cổ phiếu giao dịch trên các sàn với khung giờ cố định. Vàng được thanh toán qua thị trường London và New York, vốn đóng cửa qua đêm. Nhưng hãy tưởng tượng bạn có thể giao dịch Tesla, S&P 500 hoặc vàng vào lúc 3 giờ sáng Chủ nhật – sắp tới, điều này sẽ khả thi cho tất cả mọi người.
Đây không phải là một lỗ hổng hay cách lách luật – mà chính là cách các hợp đồng tương lai luôn vận hành.
Hiểu cấu trúc thị trường đằng sau giao dịch TradFi 24/7 sẽ lý giải vì sao điều này có thể xảy ra và ý nghĩa thực sự của nó đối với việc hình thành giá.
Điều gì quyết định thời gian giao dịch của một tài sản?
Giờ giao dịch phụ thuộc vào nơi và cách tài sản đó được giao dịch, không phải bản thân tài sản.
Khi bạn mua cổ phiếu Apple trên NYSE, bạn bị ràng buộc bởi giờ mở cửa của sàn vì NYSE điều hành sổ lệnh. Sàn giao dịch quyết định khi nào mở, khi nào đóng, và khi nào tạm ngừng giao dịch. Khả năng giao dịch của bạn gắn trực tiếp với hạ tầng này.
Giá trị của Apple không biến mất lúc 4 giờ chiều theo giờ miền Đông. Tin tức vẫn xảy ra. Báo cáo lợi nhuận vẫn quan trọng. Thứ duy nhất dừng lại là hệ thống khớp lệnh của NYSE.
Hợp đồng tương lai hoạt động trên hạ tầng khác. Khi bạn giao dịch hợp đồng dựa trên giá Apple thay vì cổ phiếu Apple, bạn không còn phụ thuộc vào NYSE nữa. Hợp đồng tồn tại trên nền tảng niêm yết nó, và nền tảng đó tự quyết định giờ giao dịch.
Đây là lý do tại sao hợp đồng tương lai CME giao dịch gần 23 giờ mỗi ngày dù thị trường giao ngay của tài sản cơ sở chỉ mở cửa trong thời gian giới hạn. Đây cũng là lý do các hợp đồng vĩnh viễn crypto giao dịch liên tục.
Hợp đồng tương lai tách biệt với giờ giao ngay như thế nào?
Hợp đồng tương lai là thỏa thuận trao đổi giá trị dựa trên giá của tài sản, chứ không phải bản thân tài sản. Sự tách biệt này cho phép giờ giao dịch kéo dài.
Thị trường giao ngay là nơi quyền sở hữu thay đổi. Khi NYSE mở cửa, người mua và người bán trao đổi cổ phiếu Apple thực tế. Quá trình này phụ thuộc vào hệ thống thanh toán, lưu ký và kiểm soát pháp lý, tất cả đều hoạt động theo lịch trình nhất định.
Thị trường tương lai giao dịch các hợp đồng tham chiếu giá giao ngay mà không cần chuyển quyền sở hữu giao ngay. Một hợp đồng tương lai Tesla theo dõi giá Tesla, nhưng giao dịch nó không liên quan đến chuyển cổ phiếu Tesla giữa các tài khoản.
Vì hợp đồng tương lai không phụ thuộc hạ tầng thị trường giao ngay để thực hiện giao dịch, chúng có thể vận hành độc lập. Hợp đồng tương lai E-mini S&P 500 của CME giao dịch từ tối Chủ nhật đến chiều thứ Sáu chỉ nghỉ bảo trì ngắn hàng ngày, dù cổ phiếu cơ sở chỉ giao dịch theo giờ NYSE.
Các nền tảng crypto còn đẩy logic này xa hơn. Hợp đồng vĩnh viễn, vốn không có ngày đáo hạn, hoàn toàn tự chủ. Chúng tham chiếu giá bên ngoài nhưng không dựa vào hệ thống thanh toán bên ngoài. Điều này giúp giao dịch thực sự 24/7.
Điều gì giữ giá hợp đồng tương lai sát giá giao ngay?
Nếu hợp đồng tương lai giao dịch khi thị trường giao ngay đóng cửa, cái gì ngăn giá rời xa thực tế?
Hợp đồng tương lai truyền thống dựa vào ngày đáo hạn và thanh toán. Mỗi hợp đồng có ngày thanh toán cố định để hội tụ với giá giao ngay. Khi đến ngày đáo hạn, các nhà giao dịch arbitrage sẽ tham gia. Nếu hợp đồng tương lai giao dịch quá cao, họ bán hợp đồng tương lai và mua giao ngay. Nếu hợp đồng quá thấp, họ làm ngược lại.
Hợp đồng vĩnh viễn sử dụng cơ chế funding rate. Thay vì đáo hạn, nhà giao dịch phải trả phí định kỳ dựa vào độ lệch giữa giá hợp đồng và giao ngay.
Khi hợp đồng vĩnh viễn cao hơn giao ngay, vị thế Long trả phí cho Short, thúc đẩy bán ra và kéo giá xuống. Ngược lại, khi thấp hơn, Short trả phí cho Long, kích thích mua vào.
Cơ chế này tiếp tục ngay cả khi thị trường giao ngay đóng cửa vì giá tham chiếu có thể lấy từ giao dịch ngoài giờ, thị trường quốc tế, hoặc dữ liệu giao ngay cuối cùng được điều chỉnh theo thông tin mới.
Kết quả là giá hợp đồng tương lai nhìn chung bám sát giá giao ngay, dù có thể có sự lệch tạm thời khi thị trường giao ngay đóng cửa.
Tại sao thị trường giao ngay không giao dịch 24/7?
Nếu hợp đồng tương lai có thể giao dịch không ngừng, tại sao sàn cổ phiếu không làm vậy?
Hạ tầng thanh toán: Giao dịch cổ phiếu liên quan đến chuyển nhượng quyền sở hữu thực tế. Cổ phiếu chuyển giữa tài khoản, lưu ký cập nhật sổ sách, các yêu cầu pháp lý phải được đáp ứng. Quy trình này (hiện là T+1 ở Mỹ) phụ thuộc vào hệ thống không vận hành liên tục.
Tập trung thanh khoản: Nhà tạo lập thị trường và tổ chức tập trung hoạt động vào giờ giao dịch chính. Dàn trải khối lượng này suốt cả ngày sẽ làm loãng thanh khoản, tăng chênh lệch giá và biến động.
Khung pháp lý: Sàn chứng khoán phải tuân thủ quy định về giờ giao dịch, tạm ngừng và cơ chế ngắt mạch. Chuyển sang giao dịch 24/7 đòi hỏi thay đổi lớn về pháp lý.
Chi phí vận hành: Vận hành sàn cần nhân sự, giám sát, hạ tầng. Mở rộng giờ giao dịch đồng nghĩa tăng chi phí, chưa chắc được bù đắp bằng khối lượng giao dịch ngoài giờ.
Hợp đồng tương lai vượt qua nhiều vấn đề này vì không liên quan đến chuyển giao tài sản thực. Chúng là hợp đồng thanh toán bằng tiền mặt thay vì giao nhận vật lý.
Điều gì xảy ra với hợp đồng tương lai TradFi khi thị trường giao ngay đóng cửa?
Khi bạn giao dịch hợp đồng tương lai Tesla vào thứ Bảy, bạn đang giao dịch một thị trường tham chiếu giá Tesla nhưng không thể arbitrage trực tiếp với giao ngay cho đến thứ Hai.
Điều này tạo ra các đặc điểm riêng:
Giá vẫn được khám phá: Nếu có tin lớn vào cuối tuần, thị trường hợp đồng tương lai định giá lại ngay lập tức. Hợp đồng tương lai trở thành nơi hình thành giá chủ đạo cho đến khi thị trường giao ngay mở lại.
Chênh lệch giá (basis) có thể giãn: Basis là khoảng cách giữa giá hợp đồng tương lai và giao ngay. Khi giao ngay đóng cửa, arbitrage bị hạn chế và basis có thể nới rộng. Thường sẽ trở lại bình thường khi giao dịch giao ngay khôi phục.
Thanh khoản có thể giảm: Ít người tham gia giao dịch ngoài giờ hơn. Thanh khoản thấp dẫn đến chênh lệch giá rộng, biến động lớn hơn với cùng khối lượng lệnh.
Rủi ro gap khi mở cửa: Khi thị trường giao ngay mở lại, giá có thể nhảy vọt để bắt kịp hợp đồng tương lai, tạo ra biến động lớn phiên mở cửa.
Đây không phải là lỗi, mà là đặc điểm cấu trúc khi giao dịch hợp đồng tương lai ngoài khung giờ giao ngay.
Điều này áp dụng thế nào với kim loại quý và các tài sản khác?
Cấu trúc này cũng áp dụng cho kim loại quý và các tài sản TradFi khác.
Giao dịch vàng giao ngay gắn liền với các sàn như London Bullion Market và COMEX, đều có khung giờ cố định. Việc thanh toán vàng vật chất phụ thuộc vào các hệ thống này.
Hợp đồng tương lai vàng lại gần như giao dịch liên tục. Hợp đồng vàng vĩnh viễn trên các nền tảng crypto còn nâng lên mức 24/7 thực sự.
Chỉ cần có giá tham chiếu tin cậy và cơ chế giữ giá hợp đồng tương lai sát giá giao ngay, hợp đồng có thể giao dịch độc lập. Điều này áp dụng cho chỉ số, hàng hóa và cặp tiền tệ.
Câu hỏi thường gặp
Nếu thị trường giao ngay đóng cửa, hợp đồng tương lai lấy giá tham chiếu ở đâu?
Các nền tảng hợp đồng tương lai dùng nhiều giá tham chiếu: giá đóng cửa giao ngay gần nhất, dữ liệu giao dịch ngoài giờ, các thị trường liên quan vẫn mở cửa (ví dụ thị trường châu Á cho cổ phiếu Mỹ), hoặc chỉ số tổng hợp. Phương pháp cụ thể sẽ tùy từng nền tảng và hợp đồng.
Giá hợp đồng tương lai 24/7 luôn khớp giao ngay khi mở cửa lại không?
Không hoàn toàn tại thời điểm mở cửa, nhưng arbitrage sẽ nhanh chóng kéo giá về sát nhau. Có thể có gap ngắn khi giao ngay mở lại để điều chỉnh theo giá hợp đồng tương lai.
Giao dịch TradFi qua đêm có rủi ro hơn không?
Có đặc điểm rủi ro khác biệt. Thanh khoản thấp có thể khiến biến động lớn hơn. Không thể arbitrage với giao ngay cho phép giá lệch xa hơn. Không hẳn “nguy hiểm hơn”, mà là đặc thù cần hiểu rõ.
Tại sao nền tảng crypto cho phép 24/7 TradFi còn sàn hợp đồng tương lai truyền thống thì không?
Các sàn như CME cung cấp giao dịch gần 24h/ngày trong tuần, chỉ nghỉ bảo trì ngắn. Nền tảng crypto kéo dài thành 24/7 nhờ hợp đồng vĩnh viễn không cần nghỉ vận hành như sàn truyền thống.
Những điểm mấu chốt
Tài sản TradFi có thể giao dịch 24/7 dưới dạng hợp đồng tương lai bởi vì hợp đồng tương lai là công cụ tách biệt với tài sản tham chiếu. Khi bạn giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu, bạn không giao dịch trên NYSE mà trên nền tảng niêm yết hợp đồng đó.
Đây không phải tính năng đặc biệt hay lách luật. Nó là cốt lõi của thị trường phái sinh. Hợp đồng tương lai mở rộng giờ giao dịch đã hàng thập kỷ. Hợp đồng vĩnh viễn chỉ đơn giản là bỏ ngày đáo hạn và dùng funding rate để giao dịch liên tục.
Khả năng giao dịch 24/7 đi kèm các đặc thù cấu trúc như chênh lệch basis, thanh khoản ngoài giờ thấp hơn và rủi ro gap khi thị trường giao ngay mở lại. Hiểu rõ cơ chế này giúp nhà giao dịch TradFi futures hiệu quả hơn.
