Javier Milei là ai? Tổng thống Argentina và bê bối tiền điện tử lớn năm 2026

Javier Milei đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Argentina vào tháng 11/2023 với khẩu hiệu nền kinh tế tự do cấp tiến, cùng các cam kết như cắt giảm mạnh bộ máy nhà nước và xóa bỏ ngân hàng trung ương. Ông từng được kỳ vọng sẽ là nhà lãnh đạo ủng hộ tiền điện tử nhất thế giới. Tuy nhiên, vào ngày 14/02/2025, ông đã đăng bài quảng bá cho token $LIBRA lên X (trước đây là Twitter) trước hàng triệu người theo dõi. Vốn hóa token này đã tăng vọt lên hơn 4,5 tỷ USD chỉ trong một giờ, nhưng đến sáng hôm sau lại sụt giảm 96%, khiến các nhà đầu tư thiệt hại ước tính khoảng 251 triệu USD.

Mười bốn tháng sau, bê bối này không lắng xuống mà thậm chí còn diễn biến phức tạp hơn. Nhật ký cuộc gọi do The New York Times công bố vào tháng 4/2026 cho thấy Milei đã thực hiện bảy cuộc gọi với một nhân vật chủ chốt vào đêm ra mắt token. Các công tố viên cũng phát hiện một dự thảo hợp đồng thanh toán trị giá 5 triệu USD, và tỷ lệ ủng hộ của Milei giảm còn 36,4%, mức thấp nhất kể từ khi ông nhậm chức. Bê bối này đang tái định hình chính trường Argentina cũng như mối quan hệ của nước này với việc quản lý tiền điện tử.

Javier Milei là ai và vì sao cộng đồng tiền điện tử từng đặt kỳ vọng?

Milei là nhà kinh tế học chuyển sang chính trị, giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Argentina năm 2023 với 55,7% phiếu bầu, vượt qua bộ trưởng kinh tế đương nhiệm Sergio Massa trong một cuộc đối đầu mà NPR mô tả là sự phản kháng trước nhiều thập kỷ quản lý kinh tế kiểu Peronist. Ông kêu gọi thu nhỏ bộ máy nhà nước, đô la hóa nền kinh tế và loại bỏ hoàn toàn ngân hàng trung ương. Milei tự nhận mình là người theo chủ nghĩa tự do vô chính phủ và thường viện dẫn các lý thuyết của trường phái kinh tế Áo, điều này giúp ông nhanh chóng được cộng đồng Bitcoin chú ý.

Sức hút với giới tiền điện tử là dễ hiểu. Đây là một vị tổng thống đương nhiệm cho rằng tiền pháp định vốn dĩ không đáng tin cậy, công khai ca ngợi Bitcoin là sự trở lại của "tiền tệ lành mạnh"; đồng thời, ông thừa kế một quốc gia với mức lạm phát hàng năm trên 140%, nhiều người Argentina đã sử dụng tiền điện tử như một giải pháp thay thế. Argentina luôn nằm trong top 5 toàn cầu về tỷ lệ chấp nhận tiền điện tử trên đầu người, chủ yếu vì sức mua của peso giảm nhanh hơn tốc độ tiết kiệm của người dân.

Trong năm đầu nhậm chức, Milei đã thực hiện một số cam kết kinh tế. Lạm phát giảm đáng kể, kiểm soát tiền tệ được nới lỏng một phần và cơ quan quản lý chứng khoán Argentina khởi động xây dựng khung giám sát tiền điện tử. Viễn cảnh một tổng thống thân thiện với tiền điện tử biến Argentina thành môi trường thuận lợi cho tài sản kỹ thuật số tưởng chừng đã rất gần. Nhưng rồi ngày Lễ Tình nhân năm 2025 xảy ra biến cố.

Chuyện gì đã xảy ra với token $LIBRA?

Vào tối ngày 14/02/2025, Milei đăng bài trên X quảng bá một token mang tên $LIBRA, mô tả đây là dự án "Viva La Libertad" nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và doanh nhân Argentina. Token này chỉ mới được Kelsier Ventures, một công ty đăng ký tại Delaware do Hayden Mark Davis (28 tuổi, người Mỹ) sáng lập, phát hành vài giờ trước đó trên blockchain Solana.

Sự ủng hộ từ tổng thống đã khiến token tăng phi mã. Chỉ sau khoảng một giờ, vốn hóa của $LIBRA đã vượt mốc 4,5 tỷ USD, giá token tăng hơn 3.000% lên khoảng 5 USD. Các nhà giao dịch nhỏ lẻ, nhiều người là công dân Argentina tin tưởng vào sự ủng hộ của tổng thống, đã ồ ạt mua vào.

Sau đó, các ví nội bộ bắt đầu bán tháo. Theo phân tích on-chain, một nhóm ví nhận được phân bổ token sớm đã bán ra ngay sau khi giá đạt đỉnh. Giá token sụt 96% chỉ trong vài giờ. Đến sáng hôm sau, 251 triệu USD của nhà đầu tư nhỏ lẻ đã chuyển vào tay nhóm nắm giữ sớm, điển hình cho hành vi "rug pull" trong lĩnh vực meme coin. Milei đã xóa bài đăng, nhưng ảnh chụp màn hình đã lan truyền trên truyền thông Argentina.

Quá trình điều tra và tiết lộ từ nhật ký cuộc gọi

Ban đầu Milei khẳng định bản thân không liên quan trực tiếp đến dự án, không có lợi ích tài chính và chỉ chia sẻ thông tin về một dự án ông cho rằng có thể giúp doanh nghiệp Argentina. Tuy nhiên, lập luận này bắt đầu lung lay vào tháng 4/2026.

Tài liệu tòa án từ cuộc điều tra liên bang (theo The New York Times) cho thấy Milei đã trao đổi 7 cuộc gọi với Mauricio Novelli vào đêm 14/02/2025. Novelli là một nhà giao dịch trẻ người Argentina, quen biết Milei từ ít nhất năm 2021, từng là cố vấn không chính thức, và là người giới thiệu Hayden Davis cùng Kelsier Ventures vào vòng quan hệ của Milei. Các cuộc gọi diễn ra trước và sau khi Milei đăng bài quảng bá token.

Các công tố viên còn thu được dự thảo hợp đồng thanh toán ba phần với tổng giá trị 5 triệu USD trên điện thoại của Novelli. Thỏa thuận này gồm 1,5 triệu USD tiền ứng trước, 1,5 triệu USD khi Milei công khai quảng bá token và 2 triệu USD cuối cùng dưới hình thức hợp đồng tư vấn. Một phân tích pháp y của DL News cũng phát hiện bằng chứng chuyển tiền định kỳ hàng tháng từ Novelli cho Milei kéo dài nhiều năm, trước cả khi $LIBRA ra đời.

Milei hiện chưa bị truy tố chính thức và vẫn chỉ là người liên quan trong vụ việc. Văn phòng Chống tham nhũng Argentina đã tuyên bố ông vô tội vào tháng 6/2025, cho rằng bài đăng mạng xã hội là quan điểm cá nhân, không phải quan điểm chính thức. Tuy nhiên, điều tra hình sự liên bang vẫn tiếp tục, và một vụ kiện tập thể khác liên quan đến nguyên đơn từ Argentina, Mỹ và Anh cũng đang được xem xét tại tòa.

Bê bối ảnh hưởng thế nào đến chính sách tiền điện tử của Argentina?

Vấn đề không chỉ dừng lại ở chính trị mà còn tác động mạnh mẽ đến thị trường tiền điện tử tại Argentina. Argentina từng trên đà trở thành một trong những quốc gia có chính sách tiến bộ nhất về tiền điện tử tại Mỹ Latinh. Cơ quan quản lý chứng khoán (CNV) đã triển khai sandbox pháp lý cho các dự án crypto vào cuối năm 2025, và ngân hàng trung ương chuẩn bị cho phép ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ tiền điện tử từ tháng 4/2026.

Bê bối đã khiến tiến trình này bị ảnh hưởng. Theo Buenos Aires Times, các nhà quản lý từng tạm ngưng các cuộc thảo luận liên quan đến crypto sau sự kiện tháng 2/2025. Đến tháng 11, hầu hết đã quay lại bàn đàm phán, nhưng loạt bằng chứng mới công bố vào tháng 4/2026 khiến áp lực chính trị gia tăng, làm chậm lại các cải cách thân thiện với tiền điện tử.

Tuy vậy, vẫn có những tín hiệu tích cực. Ngày 07/04/2026, cơ quan quản lý chứng khoán Argentina công nhận một số loại tiền điện tử, bao gồm Ether, được tính vào tổng giá trị tài sản của nhà đầu tư cá nhân, mở ra cơ hội tiếp cận sản phẩm tài chính mới. Nhu cầu sử dụng tiền điện tử ở Argentina không thay đổi: Khi peso vẫn biến động mạnh và kiểm soát vốn còn áp dụng, người dân tiếp tục sử dụng stablecoin và Bitcoin như công cụ tài chính thực tế, bất kể bê bối meme coin.

Thiệt hại lớn nhất là về uy tín. Các công ty quốc tế từng cân nhắc đặt trụ sở tại Argentina nay phải cân nhắc môi trường pháp lý có thực sự ổn định hay không, đặc biệt khi có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hành động của lãnh đạo cấp cao. Sự bất định này khó đo lường nhưng có thể kéo dài lâu hơn bất kỳ chính sách cụ thể nào.

Hệ lụy chính trị

Tỷ lệ ủng hộ Milei giảm còn 36,4% vào tháng 3/2026, giảm 5 điểm so với tháng 2 và là mức thấp nhất kể từ khi nhậm chức. Tỷ lệ không ủng hộ tăng gần 62%. Bê bối $LIBRA không phải yếu tố duy nhất; thất nghiệp tăng và thỏa thuận thương mại gây tranh cãi với chính quyền Trump cũng tác động, nhưng đây vẫn là câu chuyện chính trị gây tổn hại lớn nhất cho nhiệm kỳ của Milei. The Economist gọi đây là "bê bối lớn đầu tiên" thời Milei, giúp phe đối lập có câu chuyện về tham nhũng lan rộng ra ngoài cộng đồng tiền điện tử.

Các nghị sĩ đối lập đã đệ trình đề nghị luận tội ngay sau khi vụ sụp đổ xảy ra, nhưng không thành công vì liên minh của Milei giữ đủ ghế để ngăn bị bãi nhiệm. Tuy nhiên, Ủy ban Điều tra của Hạ viện Argentina kết luận Milei có thể đã vi phạm quy định khi quảng bá một dự án tư nhân, vi phạm Luật Đạo đức Công vụ. Báo cáo cho rằng cả Milei và em gái Karina là "nhân tố chính trực tiếp hoặc gián tiếp tạo điều kiện cho kế hoạch này".

Cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 10/2025 giúp đảng của Milei giành chiến thắng, nhưng hậu quả bê bối vẫn kéo dài đến năm thứ hai nhiệm kỳ. Mỗi đợt bằng chứng mới, từ nhật ký cuộc gọi đến dự thảo hợp đồng thanh toán, đều khiến bê bối bùng lên đúng thời điểm nhạy cảm với chính quyền.

Câu hỏi thường gặp

Milei có hưởng lợi tài chính từ token LIBRA không?

Các công tố viên đã phát hiện dự thảo hợp đồng thanh toán 5 triệu USD, cùng bằng chứng chuyển tiền định kỳ hàng tháng từ Novelli cho Milei nhiều năm trước khi token ra mắt. Milei chưa bị truy tố, nội dung bảy cuộc gọi trong đêm ra mắt token vẫn chưa rõ, song bằng chứng gián tiếp đủ để cuộc điều tra liên bang tiếp tục đến tháng 4/2026.

Các nhà đầu tư mất bao nhiêu tiền trong vụ rug pull LIBRA?

Phân tích on-chain xác nhận khoảng 251 triệu USD thiệt hại cho nhà đầu tư nhỏ lẻ, với 86% người giao dịch LIBRA bị lỗ hơn 1.000 USD (theo dữ liệu Nansen). Ở chiều ngược lại, Kelsier Ventures và nhóm ví nội bộ thu về khoảng 100 triệu USD, khiến đây thành một trong những vụ rug pull meme coin lớn nhất lịch sử tiền điện tử.

Argentina còn là môi trường tốt cho tiền điện tử không?

Nhu cầu sử dụng tiền điện tử ở Argentina vẫn ở mức cao do peso biến động và kiểm soát vốn. Cơ quan quản lý chứng khoán công nhận Ether vào giá trị ròng tháng 4/2026 là bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, bê bối đã tạo ra sự bất định về tiến trình và hướng đi của các cải cách rộng hơn, các công ty ngoại tiếp tục quan sát xem sandbox pháp lý có thực sự được triển khai hay bị cản trở bởi hệ lụy chính trị.

Hayden Davis là ai, Kelsier Ventures là gì?

Hayden Mark Davis là nhà tiếp thị tiền điện tử người Mỹ 28 tuổi; công ty Kelsier Ventures của anh là đơn vị tạo ra token $LIBRA trên blockchain Solana. Davis cùng nhóm ví liên quan đã thu về ước tính 100 triệu USD từ đợt phát hành token. Davis cũng từng liên quan đến đợt phát hành meme coin MELANIA. Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) đã mở điều tra sơ bộ khả năng $LIBRA là đợt phát hành chứng khoán chưa đăng ký.

Tổng kết

Bê bối Milei-$LIBRA là ví dụ điển hình về tác động khi quyền lực chính trị và kinh tế meme coin giao thoa, với hệ lụy vượt xa giá token. Cuộc điều tra liên bang chưa dừng lại mà đang được đẩy nhanh, mỗi đợt bằng chứng mới lại khiến lập luận "không liên quan" của Milei thêm khó đứng vững. Đối với ngành tiền điện tử Argentina, tương lai phụ thuộc vào khả năng các nhà quản lý tách biệt tiến trình hệ thống khỏi tranh cãi chính trị. Quyết định công nhận tiền điện tử vào giá trị ròng tháng 4/2026 cho thấy họ đang nỗ lực. Với các nhà giao dịch và nhà đầu tư bên ngoài Argentina, bài học rút ra là: Việc một nguyên thủ quốc gia ủng hộ token không phải là tín hiệu đầu tư, mà là lời cảnh báo. 764.000 ví đã mất tiền với $LIBRA là minh chứng rõ ràng.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích tham khảo thông tin và không phải là lời khuyên đầu tư. Giao dịch tiền điện tử tiềm ẩn nhiều rủi ro. Luôn tự nghiên cứu kỹ trước khi ra quyết định.