Ödül Merkezi 
TradFi vadeli işlemleri, kripto vadeli işlemleri ve geleneksel hisse senedi ticareti arasındaki farkları anlamak, piyasaya nasıl erişim sağlayacağınıza karar vermeden önce önemlidir. Her üç ürün de fiyat hareketlerine maruz kalma olanağı sunar, ancak işleyiş biçimleri, risk profilleri ve kısıtlamaları önemli ölçüde farklıdır.
Bu rehber, her seçeneğin nasıl çalıştığını, hangi varlıklara maruz kalındığını ve temel avantaj/dezavantaj noktalarını detaylı şekilde açıklar.
Phemex'te İşlem Yapmaya Başlayın
Hızlı Karşılaştırma: TradFi Vadeli İşlemleri vs Kripto Vadeli İşlemleri vs Hisseler
| Özellik | TradFi Vadeli İşlemleri | Kripto Vadeli İşlemleri | Hisse Senedi Ticareti |
|---|---|---|---|
| Elde Edilen | Hisse/altın fiyat hareketlerine maruz kalma | Kripto fiyat hareketlerine maruz kalma | Bir şirkette mülkiyet |
| Dayanak Varlıklar | Hisseler, değerli metaller, endeksler | BTC, ETH, altcoinler | Şirket hisseleri |
| Mülkiyet | ❌ Yok | ❌ Yok | ✅ Var |
| Temettü | ❌ Hayır | ❌ Hayır | ✅ Var (ödendiği takdirde) |
| Oy Hakkı | ❌ Hayır | ❌ Hayır | ✅ Var |
| İşlem Saatleri | Kripto platformlarında 7/24 | 7/24 | Sınırlı (piyasa saatleri) |
| Kaldıraç | ✅ Var (50x'e kadar) | ✅ Var (100x'e kadar) | Sınırlı veya yok |
| Açığa Satış | ✅ Kolay | ✅ Kolay | Kısıtlı |
| Vade Sonu | Sürekli (vade yok) | Sürekli (vade yok) | Yok (süresiz elde tutulur) |
| Takas | USDT | USDT/kripto | Fiat para |
| En Uygun | Aktif ticaret, çeşitlendirme | Aktif ticaret, spekülasyon | Uzun vadeli yatırım |
Hisse Senedi Ticareti Nedir?
Hisse senedi ticareti, düzenlenen borsalarda halka açık şirket hisselerinin alım satımını içerir. Bir hisse satın aldığınızda, şirketin bir kısmına sahip olursunuz.
Hisselerle elde edilenler:
- Mülkiyet — Şirketin bir kısmına sahip olursunuz
- Temettü — Şirket temettü öderse, ödeme alırsınız
- Oy hakkı — Genel kurul toplantılarında oy kullanabilirsiniz
- Uzun vadeli büyüme — Şirket büyürse hisse değeri artar
Örnek: 10 adet Tesla hissesi 250 USD'den aldınız. Tesla'nın fiyatı 300 USD'ye çıkarsa, hisseleriniz 3.000 USD değerine ulaşır. 500 USD kazanç elde etmiş olursunuz. Eğer şirket temettü öderse, ilgili ödemeyi de alırsınız.
Hisse ticaretinin kısıtlamaları:
- Sınırlı işlem saatleri — Borsalar sadece mesai saatlerinde açıktır (ABD'de genellikle 09:30-16:00 EST)
- Kaldıraç yok (veya çok sınırlı) — Hisse almak için tam bedel ödenir
- Açığa satış kısıtlamaları — Açığa satış için hisselerin ödünç alınması gerekir ve ek kural/masraflar vardır
- Yüksek sermaye ihtiyacı — Çeşitlendirilmiş portföy kurmak için büyük bir sermaye gerekir
Hisse senedi ticareti, mülkiyet, temettü ve düşük oynaklık isteyen uzun vadeli yatırımcılar tarafından genellikle tercih edilir.
Kripto Vadeli İşlemleri Nedir?
Kripto vadeli işlemleri, Bitcoin veya Ethereum gibi kripto paraların fiyatını izleyen türev sözleşmelerdir. Dayanak varlığa sahip olunmaz, sadece fiyat değişimlerinde pozisyon alınır.
Phemex gibi platformlarda kripto vadeli işlemler genellikle sürekli vadeli işlemler şeklinde sunulur — yani vade sonu yoktur ve süresiz elde tutulabilir.
Kripto vadeli işlemlerle elde edilenler:
- Fiyat hareketine maruz kalma — Fiyat değişimlerinden potansiyel kazanç veya kayıp
- Kaldıraç — Daha az sermaye ile daha büyük pozisyon açma (bazı çiftlerde 100x'e kadar)
- Uzun ve kısa pozisyon — Hem yükselen hem de düşen piyasalarda işlem
- 7/24 işlem — Piyasalar kapanmaz
- USDT ile takas — Kripto varlığı doğrudan yönetmeye gerek yoktur
Örnek: BTC fiyatı 100.000 USD. Yükselmesini bekliyorsunuz ve 1.000 USD teminat ile 10x kaldıraçlı uzun pozisyon açıyorsunuz. BTC %5 artarsa, pozisyonunuz 500 USD kazanır (%50 getiri). %5 düşerse 500 USD kaybedersiniz.
Elde Edilmeyenler:
- ❌ Bitcoin sahibi olmazsınız
- ❌ Stake ödülü yoktur
- ❌ Airdrop ya da fork yoktur
Temel Mekanikler:
- Funding oranları — Vadeli fiyat ile spot arasında denge için periyodik ödemeler
- Likidasyon — Piyasa aleyhinize hareket ederse ve teminatınız tükenirse pozisyonunuz otomatik olarak kapanır
- Mark fiyatı — Likidasyonlar, son işlem fiyatı yerine mark fiyatına göre gerçekleşir
Kripto vadeli işlemler, kaldıraç ve kısa vadeli volatiliteyi yönetebilen aktif traderlar tarafından sıkça tercih edilir.
TradFi Vadeli İşlemleri Nedir?
TradFi vadeli işlemleri, hisse senedi, endeks veya altın/gümüş gibi geleneksel finansal varlıkların fiyatına bağlı türev sözleşmelerdir. Kripto olmayan piyasa varlıklarını takip eden vadeli işlem mantığı ile çalışırlar.
Phemex'te TradFi vadeli işlemleri sayesinde Tesla, Apple, Nvidia, altın (XAU), gümüş (XAG) gibi varlıkları kripto vadeli işlemleriyle aynı arayüz ve USDT teminatı ile alıp satabilirsiniz.
TradFi vadeli işlemlerle elde edilenler:
- Geleneksel varlıklara fiyat maruziyeti — Hisseler ve değerli metaller
- 7/24 işlem — Örneğin Tesla gece 03:00'te de alınıp satılabilir
- Kaldıraç — Kripto vadeli işlemleriyle aynı teminat sistemi
- Uzun ve kısa pozisyon — Yükselen ya da düşen fiyatlarda pozisyon açma
- Birleşik teminat — Kripto ve TradFi işlemleri için aynı USDT bakiyesi kullanılır
Örnek: Tesla hissesi NYSE'de 250 USD. Kazanç açıklamasından sonra yükseleceğini düşünüyorsunuz. Phemex'te 10x kaldıraçlı uzun TradFi vadeli pozisyonu açıyorsunuz. Tesla 270 USD'ye çıkarsa, kaldıraç ve pozisyon büyüklüğüne göre 20 USD'lik hareketten potansiyel kazanç elde edersiniz, fakat fiziksel hisse sahibi olmazsınız.
Elde Edilmeyenler:
- ❌ Tesla hissesi sahibi olmazsınız
- ❌ Temettü yok
- ❌ Oy hakkı yok
- ❌ Hissedar koruması yok
Önemli Fark: TradFi vadeli işlemler fiyata maruziyet sunar, yatırım maruziyeti sunmaz. Fiyat yönüne dair pozisyon açılır; bir şirkete yatırım yapılmaz.
TradFi vadeli işlemleri, geleneksel varlıklara vadeli işlem esnekliği ile erişmek isteyen traderlar için uygundur.
Derinlemesine Bakış: Temel Farklar Açıklanıyor
1. Mülkiyet vs. Spekülasyon
| Ürün | Sahip olunan |
|---|---|
| Hisseler | Mülkiyet — bir şirkete ortak olursunuz |
| Kripto Vadeli | Sözleşme — fiyat yönüne pozisyon alırsınız |
| TradFi Vadeli | Sözleşme — fiyat yönüne pozisyon alırsınız |
Hisselerde yatırımcı, vadeli işlemlerde (kripto veya TradFi) trader olursunuz. Bu ayrım vergilendirme, elde tutma süresi ve varlıkla ilişkiniz açısından önemlidir.
2. İşlem Saatleri
| Ürün | İşlem Saatleri |
|---|---|
| Hisseler | Sınırlı — NYSE: 09:30-16:00 EST, Hafta içi |
| Kripto Vadeli | 7/24/365 |
| TradFi Vadeli | Kripto platformlarında 7/24 |
TradFi vadeli işlemlerinin en büyük avantajlarından biri, geleneksel varlıklara günün her saati erişim imkanıdır. Gece saatlerinde gelişen haberlere hemen reaksiyon gösterebilirsiniz.
Not: Geleneksel piyasaların kapalı olduğu saatlerde TradFi vadeli işlemlerinde likidite daha düşük olabilir; spreadler artabilir ve fiyat oluşumu yavaşlayabilir.
3. Kaldıraç ve Sermaye Verimliliği
| Ürün | Tipik Kaldıraç |
|---|---|
| Hisseler | Yok (bazı marjin hesaplarda 2x) |
| Kripto Vadeli | 100x'e kadar |
| TradFi Vadeli | 50x'e kadar |
Vadeli işlemler, daha düşük teminat ile büyük pozisyonları kontrol etmenizi sağlar. Bu hem potansiyel kazancı hem de kaybı büyütür.
Örnek:
- Hisseler: 10.000 USD'lik Tesla almak için 10.000 USD gerekir
- TradFi Vadeli: 10.000 USD'lik Tesla fiyatına maruz kalmak için sadece 500-1.000 USD teminat gerekebilir (kaldıraç oranına bağlı olarak)
Sermaye verimliliği nedeniyle vadeli işlemler aktif traderlar arasında popülerdir; ancak risk yönetimi çok önemlidir.
4. Açığa Satış
| Ürün | Açığa Satış |
|---|---|
| Hisseler | Kısıtlı — borçlanma, uptick kuralı, ek ücretler gerektirir |
| Kripto Vadeli | Kolay — sadece "short" seçilir |
| TradFi Vadeli | Kolay — sadece "short" seçilir |
Vadeli işlemlerde açığa satış yapmak, pozisyon açmak kadar kolaydır; herhangi bir varlık ödünç almaya gerek yoktur. Düşen piyasalardan faydalanmak veya mevcut pozisyonları hedge etmek için esneklik sunar.
5. Temettü ve Kurumsal İşlemler
| Ürün | Temettü | Oy Hakkı | Hisse Bölünmesi |
|---|---|---|---|
| Hisseler | ✅ Var | ✅ Var | Hisse adediniz etkilenir |
| Kripto Vadeli | ❌ Yok | N/A | N/A |
| TradFi Vadeli | ❌ Yok | ❌ Yok | Fiyat ayarlanır, hisse adedi yoktur |
Örneğin Apple hissesi elinizdeyse ve firma 0,25 USD temettü açıklarsa, hisse başı 0,25 USD alırsınız. Apple TradFi vadeli pozisyonunda ise ödeme almazsınız; temettü haberi fiyatı etkileyebilir, ek ayrı ödeme yapılmaz.
6. Takas ve Teminat
| Ürün | Takas | Teminat Türü |
|---|---|---|
| Hisseler | Fiat (USD, EUR vb.) | Nakit veya marjin hesap |
| Kripto Vadeli | USDT (veya kripto) | Cross/izole teminat |
| TradFi Vadeli | USDT | Cross/izole teminat |
Phemex'te hem kripto hem de TradFi vadeli işlemler aynı USDT teminat sistemini kullanır. Bakiyeniz tüm ürünlerde geçerlidir, transfer gerekmez.
7. Risk Profili
| Ürün | Risk Seviyesi | Temel Riskler |
|---|---|---|
| Hisseler | Orta | Şirket performansı, piyasa düşüşleri |
| Kripto Vadeli | Yüksek | Kaldıraç, volatilite, likidasyon, funding oranları |
| TradFi Vadeli | Yüksek | Kaldıraç, likidasyon, saat dışı likidite |
Vadeli işlemler, kaldıraç nedeniyle hisse yatırımlarına göre doğası gereği daha risklidir. 10x kaldıraçlı pozisyonda %10 ters hareket tüm teminatı silebilir. Hissede ise %10 düşüş, portföyünüzde aynı oranda azalma anlamına gelir.
Hangi Ürün Ne Zaman Kullanılır?
Hisseler:
- Şirkete ortak olmak istiyorsanız
- Uzun vadeli servet inşasına odaklıysanız
- Temettü almak istiyorsanız
- Daha düşük risk arıyor ve kaldıraç istemiyorsanız
- Sınırlı işlem saatleriyle sorun yaşamıyorsanız
Kripto Vadeli:
- Kaldıraç ile kripto fiyatlarında spekülasyon yapmak istiyorsanız
- Düşen fiyatlardan yararlanmak (kısa açmak) istiyorsanız
- 7/24 piyasa erişimine ihtiyacınız varsa
- Mevcut kripto varlıklarınızı hedge etmek istiyorsanız
- Likidasyon riskini anlıyor ve yönetebiliyorsanız
TradFi Vadeli:
- Aracı kurum olmadan hisse/altına maruz kalmak istiyorsanız
- Geleneksel varlıkları 7/24 işlem yapmak istiyorsanız
- Geleneksel varlıklarda kaldıraç kullanmak istiyorsanız
- Kripto odaklı portföyünüzü çeşitlendirmek istiyorsanız
- Uzun vadeli yatırımcıdan ziyade aktif trader iseniz
Phemex'te TradFi Vadeli İşlemleri Nasıl Alınıp Satılır?
- Phemex hesabınıza giriş yapın
- Vadeli İşlemler → TradFi sekmesine gidin
- İşlem çifti seçin (hisse veya değerli metal)
- Uzun veya Kısa pozisyon belirleyin
- Kaldıraç, emir tipi ve miktar seçin
- Emrinizi verin ve pozisyonunuzu yönetin
Mevcut USDT bakiyeniz hem kripto hem de TradFi vadeli işlemler için kullanılabilir. Ayrı hesap veya fonlama gerekmez.
TradFi Vadeli İşlemleriyle Şimdi Tanışın
Sıkça Sorulan Sorular
TradFi vadeli işlemleri ile hisseler arasındaki en temel fark nedir?
Hisseler size şirkette mülkiyet, temettü ve oy hakkı verir. TradFi vadeli işlemler ise sadece fiyat hareketine maruz bırakır; herhangi bir varlığa sahip olmazsınız.
TradFi vadeli işlemlerinde temettü alabilir miyim?
Hayır. Temettüler sadece hissedarlar içindir. TradFi vadeli işlem traderlarının hisse sahipliği olmadığı için temettü hakkı yoktur.
TradFi vadeli işlemleri 7/24 açık mı?
Evet. Phemex'te TradFi vadeli işlemlerini günün her saati yapabilirsiniz. Ancak geleneksel piyasaların kapalı olduğu saatlerde likidite düşük olabilir.
Hangisi daha riskli: Kripto vadeli mi TradFi vadeli mi?
Her ikisi de, kaldıraç ve likidasyon nedeniyle yüksek risk içerir. Kripto vadeli işlemlerde dayanak varlık volatilitesi daha yüksek olabilir; TradFi vadeli işlemlerde ise saat dışı likidite daha düşüktür. İyi risk yönetimi gerektirir.
TradFi vadeli işlemi mi yoksa gerçek hisse mi alınmalı?
Hedeflerinize bağlıdır. TradFi vadeli işlemler kısa vadeli ticaret ve kaldıraçlı spekülasyon için uygundur. Gerçek hisse ise uzun vadeli yatırım, temettü ve mülkiyet için seçilmelidir.
TradFi vadeli işlemiyle hisse portföyümü hedge edebilir miyim?
Evet. Aracı kurumda hisse sahipliğiniz varsa ve kısa vadeli düşüş beklentiniz varsa, TradFi vadeli işlemlerle kısa pozisyon açıp portföyünüzü hedge edebilirsiniz. Ancak dikkatli pozisyon belirlemek ve ürünü tam anlamak gerekir.
Temel Çıkarımlar
| Hedefiniz... | Düşünebileceğiniz Ürün... |
|---|---|
| Uzun vadeli servet inşası | Hisseler |
| Temettü ve mülkiyet | Hisseler |
| 7/24 kaldıraçlı işlem | Kripto veya TradFi Vadeli |
| Kripto fiyat hareketlerine maruz kalmak | Kripto Vadeli |
| Hisse/altına aracı olmadan maruz kalmak | TradFi Vadeli |
| Kolay açığa satış | Kripto veya TradFi Vadeli |
| Daha düşük risk ve basitlik | Hisseler |
Bu üç ürün arasındaki farkları bilmek, stratejinize en uygun aracı seçmenizi kolaylaştırır. Hisseler yatırımcılar için uygundur. Vadeli işlemler ise traderlara hitap eder. TradFi vadeli işlemleri ise, kripto platformları üzerinden hisse ve altına erişim ile köprü görevi görür ve bildiğiniz araçlarla geleneksel varlık ticareti yapmanızı sağlar.
Vadeli işlem ticareti yüksek risk içerir. Kaldıraç hem kazancı hem kaybı artırır. Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. İşlem yapmadan önce risk profilinizi dikkatlice değerlendirin.
